Czym jest ultramaraton?
Ultramaraton, bieg ultra trail lub po prostu bieg ultra to szczyt marzeń wielu biegaczy i kategoria obejmująca jedne z najbardziej legendarnych biegów, takie jak Ultra Trail Mont Blanc czy Western States Endurance Run. Definicja tego pojęcia nie jest jednak precyzyjna. Czym więc jest ultramaraton lub, w ogólniejszym ujęciu, bieg na ultradługim dystansie? Poniżej znajdziesz naszą odpowiedź na to pytanie i wskazówki, jak przygotować się do takiego wyzwania.
Co tak naprawdę znaczy „ultramaraton”?
Mimo że ultramaraton często definiuje się jako bieg na dystansie dłuższym niż maraton (czyli powyżej 42 km), bieg ultra stanowi znacznie większe wyzwanie.
Ultradystans: co mówią oficjalne instytucje?
Istnieje wiele instytucji i organizacji określających formaty zawodów biegowych. Mimo występujących między nimi subtelnych różnic, można dokonać następującego ogólnego rozróżnienia:
Biegi w terenie:
- krótkie: 21–41 km
- długie: 42–80 km
- ultra: dłuższe niż 80 km. W praktyce najpopularniejszym formatem są biegi na dystansach dłuższych niż 100 km lub 100 mil.
Warto zaznaczyć, że kluczowym czynnikiem wpływającym na trudność trasy jest przewyższenie (suma podbiegów). W przypadku biegów ulicznych najpopularniejszym formatem zawodów ultra są dystanse 100 km i 100 mil oraz biegi 24-godzinne.
Definicja ultramaratonu w oparciu o czas biegu
Dla Salomon sensowne jest definiowanie zawodów ultra w oparciu o czas biegu. Społeczność biegaczy jest zgodna co do tego, że bieg ultra można określić jako zawody trwające ponad 8–10 godzin, bez górnego limitu. Naszym zdaniem przesunięcie akcentu z dystansu na czas biegu lepiej oddaje poziom zaangażowania i umiejętność zarządzania wysiłkiem potrzebne do ukończenia tego typu zawodów.
Niestandardowe formaty biegów
Istnieje kilka legendarnych biegów — Marathon des Sables (250 km podzielone na sześć etapów) czy Barkley (ukończony przez zaledwie 16 osób od pierwszej edycji w 1986 roku) — o nietypowych formatach, które zapewniły imprezom wyjątkową reputację. Zainspirowały również organizatorów zawodów biegowych do kreatywnego poszukiwania sposobów na zapewnienie startującym oszałamiających wyzwań fizycznych i mentalnych, czego przykładem są takie nowe zawody jak Backyard Ultra czy Last One Standing. Polegają one na wielokrotnym przebiegnięciu wyznaczonej pętli w określonym czasie. Biegacze, którzy nie mieszczą się w limicie czasowym, są eliminowani, aż zostaje tylko jeden. Ze względu na niecodzienny charakter i oryginalność biegi tego typu stają się coraz bardziej popularne i na nowo definiują pewne aspekty dyscypliny.
Więcej niż liczby: atmosfera ultramaratonu
Jak widać ustalenie definicji ultramaratonu jedynie na podstawie dystansu lub czasu biegu jest zbytnim uproszczeniem i jest nieprecyzyjne. Niezależnie od nawierzchni bieg ultra wymaga niesamowitego zaangażowania, odwagi i chęci odkrywania gór, bezdroży i innych niecodziennych miejsc, a także samego siebie. I chociaż najlepsi biegacze pokornie pracują nad formą i starają się uzyskać jak najlepszy wynik, głównym celem większości startujących w ultramaratonach jest po prostu dobiegnięcie do linii mety. Czerpanie przyjemności z biegu przez tak wiele godzin jest największą nagrodą za trud przygotowania, siłę psychiczną i fantastyczne zarządzanie energią niezbędne do przekroczenia linii mety.
Coraz większe szaleństwo
Rosnąca popularność biegów ultra wynika z doniosłego znaczenia, jakie mają dla uczestników. Sportowy wyczyn, wyzwanie dla samego siebie, chęć przeżycia przygody… Powody do przebiegnięcia biegu ultra są różnorodne i zazwyczaj dość osobiste. Jedno jest jednak pewne: start w ultramaratonie to znacznie więcej niż uprawianie sportu czy dbanie o formę.
Start w ultramaratonie wymaga porządnego przygotowania
Łatwo jest marzyć o starcie w biegu ultra, ale trzeba pamiętać, że przebiegnięcie takiego dystansu wymaga przygotowania fizycznego, psychicznego i logistycznego na ekstremalnie wysokim poziomie. Wiele cennych wskazówek znajdziesz w naszym artykule „Jak przygotować się do biegu ultra trail?”. Budowanie wytrzymałości fizycznej i odporności psychicznej niezbędnych w takich zawodach wymaga wielu godzin treningu. Zalecamy dostosowanie formatu treningu do konkretnych zawodów, w których planujesz wziąć udział (dystans, przewyższenie, teren itp.), i stopniowe zwiększanie intensywności. Podstawa to niekończące się kilometry biegu w wolnym tempie, ale ważne jest też pracowanie nad techniką oraz siłą konieczną do tłumienia wstrząsów podczas zbiegu. Perfekcyjne opanowanie wszelkiego potrzebnego sprzętu, jak również umiejętne komponowanie ubioru wynikają z doświadczenia zdobywanego podczas treningu w terenie i przygotowań do zawodów. Aby zapobiec niespodziankom w dniu imprezy, najlepiej jest unikać próbowania nowych rozwiązań, szczególnie w zakresie nawadniania i odżywiania. Jeśli będziesz biec nocą, ważne jest przyzwyczajenie do poruszania z czołówką. Nie możemy też zapomnieć o pracy mentalnej koniecznej nie tylko do przetrwania trudnych momentów, ale również do poradzenia sobie w trudnym terenie — szczególnie w przypadku tak długich biegów. Pamiętaj, że energia zawsze do Ciebie wróci! Jeśli zdecydujesz się na start w biegu ultra, musisz się w pełni zaangażować, nie zaniedbując życia zawodowego ani rodzinnego. Mówiąc delikatnie, nie jest to łatwe!
Ukończenie biegu ultra
Ukończenie biegu ultra i osiągnięcie życiowego celu biegowego wymaga perfekcyjnego zarządzania na trasie. Trzeba doskonale poradzić sobie z zachowaniem energii i realizować obraną strategię. Ważna jest też perfekcyjna logistyka gwarantująca odpowiednie nawodnienie i odżywienie przy jednoczesnym dostosowaniu do warunków i nieoczekiwanych wypadków.
Do przygotowania i ukończenia biegu ultra konieczne jest całkowite poświęcenie. Jest to przygoda — osobista i sportowa — wymagająca pomocy znajomych i rodziny. I właśnie dzięki temu jest to tak wyjątkowe i przejmujące przeżycie, a biegi ultra zyskują na popularności.