Skitouring: jak używać fok?
Na długo przed pojawieniem się szybkich kolei gondolowych z wyprzęganymi i obracającymi się o 360˚ wagonikami narciarze korzystali z fok, aby przeprawiać się przez głęboki śnieg i docierać na górskie szczyty – i jakkolwiek pierwsze modele zazwyczaj faktycznie były wycinane ze skóry fok, najnowsze produkty są wykonane z moheru, syntetycznego włosia lub połączenia tych dwóch materiałów. Jaką funkcję spełniają foki? W tym artykule wyjaśnimy, jak działają, jak z nich korzystać i jak o nie dbać.
[Advice]Skins on skis: best guide for ski touring(Youtube video)
Jak działają narciarskie foki?
Na początek garść podstawowych informacji. Foki to pasy materiału o kształcie dopasowanym do długości i szerokości nart. Z jednej strony mają specjalny klej, który zapewnia przyleganie do ślizgu nart, z drugiej – krótkie, ustawione pod kątem włosie. Po dociśnięciu nart do podłoża włosie umożliwia „przyczepienie się” nart do śniegu, co zapobiega ślizganiu się do tyłu. Po odciążeniu narty i przesunięciu jej w przód foka gładko ślizga się po powierzchni śniegu.
Na rynku istnieją również foki bezklejowe, ale są używane znacznie rzadziej. W tym artykule skupimy się na fokach z klejem.
Przygotowanie nart
Jeśli zakładasz foki na stoku, zadbaj przede wszystkim o bezpieczne ustawienie nart, aby nie ruszyły w dół przy przypadkowym potrąceniu. W praktyce oznacza to ustawienie wiązań do pozycji „SKI” – z opuszczonymi skistoperami. Kiedy foki będą założone, przed zapięciem nart przełącz wiązania do pozycji „WALK” (z podniesionymi skistoperami).
Jeśli masz narty bez skistoperów, wbij je piętkami do śniegu i sprawdź, czy są na tyle stabilne, że nie spadną na stok (i nie odjadą), kiedy je potrącisz. Jeśli jest za mało śniegu (lub jest za twardy), przytrocz nartę, którą nie operujesz, do plecaka. W ten sposób zabezpieczysz ją na czas zakładania foki na drugą nartę.
Następnie upewnij się, że ślizgi nart są czyste i suche. Wszelkie zabrudzenia, igły drzew, lód, śnieg, woda lub błoto znajdujące się na ślizgach przykleją się do fok i zmniejszą efektywność kleju. Jeśli wiesz, że narciarski dzień rozpoczniesz od podejścia, dobrym pomysłem jest założenie fok jeszcze w domu.
Rozklejanie fok
Rozklejenie fok może nie być łatwe. Zależy to od rodzaju kleju i tego, ile foki mają sezonów. Jeśli zmagasz się z rozłączeniem fok, spróbuj przypiąć jedną z nich do dziobu narty i pociągnąć w dół obiema rękami. Z początku może być ciężko, ale im więcej powierzchni odkleisz, tym będzie łatwiej.
Przyklejanie fok do nart
Po rozklejeniu zamocuj fokę na dziobie narty. Zaczynając od góry, delikatnie napnij fokę i pociągnij w dół, prowadząc ją centralnie między krawędziami i dociskając do ślizgu. Przyklejając fokę do ślizgu, zadbaj, aby się nie marszczyła. Jeśli pojawią się marszczenia lub foka przesunie się na jeden z boków, odklej fokę do miejsca, w którym pojawiły się problemy, i przyklej ją jeszcze raz, starannie układając materiał między krawędziami.
Kiedy dojdziesz do końca, zamocuj fokę do piętki narty, upewniając się, że jest odpowiednio naprężona i nie odczepi się, kiedy ruszysz w górę.
Co zrobić, jeśli foki nie chcą się przykleić?
Jeśli po rozpoczęciu podchodzenia zauważysz, że foka nie trzyma się narty, przyjrzyj się problematycznemu odcinkowi foki i ślizgu, próbując określić, co utrudnia przyklejenie. Jeśli między nartą i foką znajduje się lód, śnieg lub brud, odepnij nartę i delikatnie usuń zalegającą substancję dłonią. Jeśli w plecaku masz cyklinę, możesz jej użyć.
Jeśli to nie pomoże, zdejmij fokę, mocno wbij nartę w śnieg i energicznie przesuwaj problematyczny odcinek foki tam i z powrotem po krawędzi narty, aby usunąć lód, śnieg lub inny przyklejony materiał.
Nie pomaga? Jeśli foka nadal się nie klei, czas na rozwiązanie à la MacGyver – przyczepienie foki do narty zapasowymi paskami, które warto zawsze mieć w plecaku. Jeden pasek opleć wokół piętki, a drugi tuż za tylną częścią wiązania. Powinno wystarczyć na powrót do cywilizacji.
Serio? Nie masz w plecaku zapasowych pasków do troczenia?! Ani srebrnej taśmy klejącej? Zajrzyj do naszego artykułu o tym, co spakować na jednodniową wycieczkę narciarską lub snowboardową poza trasy.
Składanie fok
Istnieje wiele różnych sposobów składania fok. W tym artykule ograniczymy się do składania na cztery części. Usuń tylny zaczep i odklej końcówkę foki, unosząc ją do dziobu. W ten sposób złożysz fokę na pół. Złap w połowie fokę skierowaną klejem na zewnątrz i złóż koniec foki do dolnej części odcinka z odsłoniętym klejem. Dolna połowa foki powinna teraz być złożona na pół i sklejona. Odczep górną połowę foki od narty i złóż ją na pół klejącymi częściami do siebie – tak, aby cała foka była teraz złożona na cztery. Nie spiesz się i postaraj się jak najlepiej wykonać zadanie, ale nie stresuj się, jeśli foki nie będą złożone idealnie.
Po zdjęciu fok przełącz wiązania do trybu „SKI” i zapnij narty. Jeśli wiązania znajdują się w trybie „WALK” z podniesionymi skistoperami, a na nartach nie ma już fok, ryzykujesz utratę wolnej narty – może ruszyć w dół bez Ciebie.
Jeśli planujesz chwilę przerwy i nie chcesz od razu zapinać nart, zaraz po zdjęciu fok przełącz wiązania do trybu „SKI”, aby odblokować skistopery. Jeśli masz wiązania bez skistoperów, wbij narty w śnieg lub – jeśli nie jest to możliwe – przytrocz je do plecaka. W ten sposób zabezpieczysz je do momentu zjazdu.
Jeśli dysponujesz siatką (plastikowymi taśmami, które umieszcza się pomiędzy spodami fok, składając je klejem do środka), użyj jej. Jednak przy silnym wietrze siatki dodatkowo komplikują składanie – wtedy lepiej jest zostawić je schowane w plecaku i założyć dopiero w domu po wysuszeniu fok. Sklejenie fok spodnimi częściami bez zastosowania siatki nie zniszczy fok – będzie je tylko trudno rozkleić.
Jeśli masz pokrowiec na foki, włóż je do niego przed schowaniem do plecaka. W ten sposób zachowasz ich czystość.
Utrzymanie ciepła fok
Jeśli planujesz ponownie użyć fok po zjeździe – bo na przykład śnieg jest tak rewelacyjny, że po prostu musisz obrócić jeszcze raz – przechowanie fok pod kurtką zapewni im ciepło, co powinno ułatwić ich kolejne przyklejenie. Pamiętaj tylko o porządnym dociśnięciu pasa biodrowego plecaka, aby foki nie wysunęły się dołem kurtki.
Suszenie fok
Kiedy dotrzesz do domu, nie zapomnij wyjąć fok z plecaka i pozostawić je do wysuszenia w czystym i suchym miejscu, z dala od sierści, kurzu, włókien dywanu, igiełek drzew i wszystkiego, czego nie chcesz mieć na kleju fok. Najlepiej nie kłaść ich bezpośrednio na źródle ciepła (lub tuż przy nim), ale jeśli to jedyna opcja, miej je na oku i zdejmij, kiedy tylko będą suche.
Kiedy foki wyschną, możesz poświęcić więcej czasu na ich staranne złożenie, przyklejenie siatek i schowanie do pokrowca, gdzie będą czekać na kolejną wyprawę.
Praktyka czyni mistrza!
Teraz, kiedy masz już podstawową wiedzę o użytkowaniu fok, czas ruszyć w góry i zastosować ją w praktyce. Jak ze wszystkim – im częściej będziesz z nich korzystać, tym będzie Ci łatwiej. I zanim się obejrzysz, nabierzesz takiej wprawy, że zaliczysz więcej przewyższenia, niż poruszając się kolejkami z wyprzęganymi i obracającymi się o 360˚ wagonikami, które dawniej wydawały Ci się tak szybkie.
Kliknij tutaj, aby poznać więcej skitourowych porad.